Skip to content

Review Sách | INNOSTACK | Sự thật về khởi nghiệp – Jim McKelvey

­­­INNOSTACK

Liệu bạn có bao giờ tìm ra được một vấn đề hoàn hảo?

Bìa sách được đội ngũ A Finger Snap minh hoạ lại dựa trên tinh thần chính của Jim McKelvey. Vượt qua tường thành và san bằng bất công. Innostack Muôn Năm!!

Tác Giả

Jim McKelvey là một nhà phát minh, doanh nhân nối tiếp, nhà từ thiện, nghệ sĩ và tác giả. Cuốn sách mới nhất của ông là The Innovation Stack: Building a Unbeatable Business One Crazy Idea at a Time. Ông là người đồng sáng lập Square, và vẫn phục vụ trong Hội đồng quản trị cũng như là Giám đốc độc lập của Cục Dự trữ Liên bang St. Louis. Năm 2011, thiết kế đầu đọc thẻ mang tính biểu tượng của ông đã được giới thiệu vào Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại. Jim McKelvey cũng thành lập Invisibly, một dự án đầy tham vọng để điều hành lại kinh tế của nội dung trực tuyến, vào năm 2016.

Tổng quan sách

Quyển sách có thể gọi nôm na là HÀNH TRÌNH SAN BẰNG BẤT CÔNG CÙNG INNOSTACK.

Nội dung sách chia sẻ 2 ý tưởng chính: (1) Truyền tải khái niệm Innostack được hiểu là chuỗi giải pháp dựa trên việc lựa chọn một vấn đề hoàn hảo đổi mới phương thức kinh doanh hiện hữu như Square, Bank of Italy, IKEA và Southeast Airlines, (2) tinh thần của một nhà sáng nghiệp (entrepreneurs) khác biệt.

Điểm thú vị của sách

No guideline or to-do-list

Không có một danh mục việc cần làm nào trong quyển sách này.
Tác giả rất muốn trao cho bạn một tấm bản đồ, nhưng bản đồ là thứ dành cho dân du lịch chứ không phải dân khám phá.
“Tôi muốn trải nghiệm nỗi lo từ việc cố làm thử thứ gì đó mà không thể đi đến đâu.”

A conversational writing style

Viết theo phong cách tự sự, gần gũi. Một người có kinh nghiệm trong kinh doanh nên việc diễn đạt thực tế, không mang nặng tính lí thuyết giúp người đọc dễ dàng kết nối và liên tưởng sự việc diễn ra trong bối cảnh hiện tại.

__________________________

1. VẤN ĐỀ HOÀN HẢO LÀ GÌ?

Vấn đề hoàn hảo là vấn đề mà chính bạn trải qua với cảm giác khó chịu, khao khát giải quyết nó đến tận cùng.

Dân sáng nghiệp thường hiếm, cực kỳ hiếm. Nhưng câu hỏi khiến tôi phải lăn tăn đó chính là “Những doanh nhân sáng nghiệp có những kĩ năng thần thánh nào không?”. Câu trả lời thực ra là không. Bộ kĩ năng của họ lại không quá hiếm, và tôi tin bạn cũng đã sở hữu vài cái rồi. Vậy thì điều đó là gì?

“Mọi con đường đều dẫn đến thành Rome.”       
Thành ra mọi thứ quy về một lựa chọn duy nhất: tiếp cận một vấn đề mà chưa ai từng giải quyết, và làm mọi cách để giải quyết vấn đề đó.
Bước đầu tiên đó chính là tìm một vấn đề hoàn hảo.

Một vấn đề hoàn hảo cũng có giải pháp, nhưng là một giải pháp chưa tồn tại.

Có vô số vấn đề trên thế giới này – nhiều vấn đề tồn tại giải pháp, và có những vấn đề lại nằm ngoài khả năng hiện tại của chúng ta.

Vậy làm thế nào để tìm ra nó?


Chỉ nhìn vào những thứ xung quanh bạn.
Điều khiến bạn khó chịu. Điều khiến bạn không cảm thấy thoải mái. Điều khiến bạn cảm thấy lo sợ.
Biến tất cả những điều ấy thành một định nghĩa hữu hình nếu có thể.
Nếu nó kích thích bạn đến độ “Đến lúc bố mày phải ra tay rồi!”
Thì chúc mừng. Bạn đã tìm ra vấn đề thực sự.

Để tóm gọn, tôi mô tả theo cách hiểu của mình như sau:

Vấn đề hoàn hảo = trải nghiệm cá nhân + khát khao giải quyết

Trải nghiệm cá nhân liên quan = Trải nghiệm đau khổ bực bội
Khao khát giải quyết = Muốn xoá bỏ các bất công hiện tại    

____________________________________________________________

2. Innostack là gì?

Là chuỗi giải pháp đổi mới liên kết giải quyết vấn đề hoàn hảo.

Nó được hiểu là chuỗi vấn đề giải pháp vấn đề này cứ nối đuôi nhau.
Đại loại nếu bạn phát hiện một vấn A, bạn có giải pháp A’ thì từ giải pháp A’ nó lại nảy sinh một vấn đề mới là B. Mô hình kinh doanh hay công ty nào có một chuỗi Innostack càng dài càng nhiều có tính kết nối chặt chẽ thì khả năng bị đánh bại là rất thấp.

Vậy nên, khác với các thuyết giảng thông thường về lợi thế bán hàng độc nhất, Jim mang lại cho chúng ta góc nhìn toàn vẹn hơn về một chuỗi tập hợp các điểm tính năng/ giá trị có tính kết nối (mà thực ra là phải kết nối) mới đủ sức giữ cho lợi thế cạnh tranh vững chắc.

Như bạn có thể thấy, mỗi công ty được Jim lựa chọn để phân tích Innostack, họ đều sở hữu một chuỗi giá trị và chỉ có thể phát huy hết khả năng cộng hưởng nếu tất cả đều được vận hành một cách đồng nhất.

Mỗi công ty được chọn lựa đều có những bộ Innostack của riêng mình. Thiếu bất kì một trong bất kì stack nào thì công ty sẽ mất đi lợi thế cạnh tranh. Như Jim chia sẻ thì Square sẽ không thành công nếu chỉ xuất hiện 13 stacks.

____________________________________________________________

3. Động lực thực sự của Innostack?

Là sinh tồn.

Bạn có thể sống cuộc sống tuyệt vời khi sao chép những người có cuộc sống tuyệt vời.

Tại sao bạn phải làm khác đi?
Tại sao bạn lại lựa chọn một cách làm không dự đoán được thành công?
Tại sao sao chép và cải tiến gia tăng thì dễ dàng hơn nhiều trong khi cố gắng tạo ra sự đột phá, thực hiện một cú nhảy vọt đầy rủi ro?
Vậy rốt cuộc động lực của họ là gì?

Cơ bản có hai loại động lực quan trọng: loại thứ nhất chính là động lực tất cả chúng ta đều biết – tạm gọi là sự kiên định, và loại thứ hai là sự táo bạo. Kiên định tiếp sức cho ta hoàn thành nhiệm vụ, để bước đi và bước tiếp. Đó là chìa khoá của hầu hết những người nỗ lực.

Còn loại thứ hai chỉ áp dụng cho những nhà sáng nghiệp và nghệ sĩ. Lí do bạn quyết định rời khỏi thành phố và cố làm một chuyện chưa bao giờ được thực hiện. Táo bạo thường không được tán đồng hoặc tốt lắm là nể trọng.

Một khi đã có gan bước ra khỏi tường thành và thử làm một thứ hoàn toàn mớ, bạn sẽ không gặp vấn đề gì về sự kiên định. ­Động lực của Innostack trong một doanh nghiệp đơn giản là để sinh tồn.
Tôi xin nhắc lại, đó không phải là sự lựa chọn giữa có làm hoặc không.
Bạn không chọn làm hàng tá thứ để tồn tại, bạn chỉ chọn tồn tại – và bị bắt buộc phải làm hàng tá thứ.

Vây nên lựa chọn thật sự chính là, liêu có nên xử lí một vấn đề hoàn hảo hay không?
Cuối cùng, quyết đinh làm gì đó mới mẻ chính là một cuộc chiến giữa sự táo bạo giải quyết vấn đề hoàn hảo và nỗi sợ thất bại.
Giữa việc bạn quan tâm đến vấn đề bao nhiêu, và cái giá phải trả là bao nhiêu. Nếu bạn đủ quan tâm, chuyện thất bại không có gì là ghê gớm.

Sẽ thật tuyệt khi hiểu được động lực phía sau hành vi điên rồ, nhưng bằng cách nào đây?
Cuối cùng thì, động lực thôi thúc phía sau tinh thần sáng nghiệp mang tính chất quá cá nhân, và gần như không thể nào nghiên cứu được.

____________________________________________________________

4. Đặt cái đế thuỷ tinh phải chú ý điều gì?

Tính thời điểm.

(Khi nào là quá sớm và khi nào là quá muộn? Khi nào thì tác động có hiệu quả và khi nào thì không?)

Liệu thời điểm có ảnh hưởng đến thành công sáng nghiệp hay không? Câu trả lời là có.
Vậy có cách nào xác định thời điểm để làm một công ty sáng nghiệp hay không? Rõ ràng là.. không! Kể các giáo sư nghiên cứu lâu năm về kinh tế lượng thì cũng bó tay.

Quay trở lại với nghề thổi thuỷ tinh, Jim đã học được một bài học đắt giá về tính thời điểm (tôi đã có nhắc bạn rằng Jim là một nghệ nhân thổi thuỷ tinh chưa nhỉ?).
Thợ thổi thuỷ tinh là nghề duy nhất mà tác giả biết mọi người đều nhất trí về việc ai là thợ làm nghề giỏi nhất – Lino đại sư.
Jim cũng tham gia khoá học kéo dài 2 tuần với đại sư, mổi học viên sẽ chỉ được đặt 1 câu hỏi duy nhất. Nên ngoài việc học làm nghề, họ đều bị ám ảnh bởi câu hỏi của mình.

Không bất ngờ, Jim hỏi Lino làm thế nào để đặt một cái đế đơn giản lên một cái bình.Một câu hỏi khiến cả tập thể ngao ngán, ngáp ngắn dài. Dù đó là một công việc hết sức căn bản, Jim đã làm cả hàng ngàn lần nhưng vẫn chưa làm nó một cách thoải mái nhất.

Jim hi vọng ông tổ sư sẽ chỉ mình thật cặn kẽ về cách làm thế nào để làm đúng kĩ thuật. Theo sự chỉ dẫn từ Lino, Jim bắt tay làm đế. Ngay khi ông chuẩn bị thả phần đế nóng xuống cái bình mát hơn, thầy bảo: Chờ đã.

Gần kết thúc bài học thì Lino mới bảo: Làm đi.

Jim mong muốn học bài học về cách làm nhưng thầy lại dạy một bài học về thời điểm. Nếu dùng thuỷ tinh quá nóng, bạn có thể tạo hình nhưng sau đó thuỷ tinh sẽ đổ sụp xuống. Tuy nhiên, để quá lạnh, nó sẽ trở nên quá cứng để có thể tạo hình. Mấu chốt nằm ở thời điểm, không phải cách làm, điều mà Jim đã rất thuần thục.

Học cách canh thời điểm để làm điều gì đó khó hơn rất nhiều so với học cách làm, vì ta luôn phải học cách làm trước.

Bạn có biết ý tưởng Uber đã xuất hiện từ khi nào không?
Nếu nôm na như tác giả thì có lẽ nó đã xuất hiện ít nhất 20 năm về trước tại Việt Nam.Bạn có nhớ việc đi xe dù, đứng vẫy tay ven đường và lên xe ngồi không.

Cơ bản thời đó, chúng ta vẫn chưa có di động phát triển, các hạ tầng kết nối Internet chưa thực sự nhanh, người dân vẫn cảm thấy ổn với việc ra trạm, xe ôm vẫn đầy rẫy. Sau đó 20 năm, bạn thấy điều đó được hiện thực như thế nào rồi đấy.

Đó chính là thời điểm khi ý tưởng nền móng vẫn cần thời gian để các ngành phụ trợ phát triển để có thể tạo nên sự cộng hưởng tạo nên một ngành kinh doanh mới (hiện tại thương mại điện tử phát triển thì ngành nào ăn theo đợt sóng này, bạn thử nghĩ xem?)

Thay vì chờ đợi đến thời điểm mọi thứ sẵn sàng để kết nối, trong lúc ấy bạn phải làm những thứ khác sẵn sàng để ngay khi thời điểm đến để kết nối.
Đối với Square, thời điểm ấy là sự cho phép từ các nhà tín dụng cho phép đấu nối với hệ thống mạng lưới thẻ của họ. Nếu Square ngồi bất động, chưa xây dựng một hệ thống hoàn chỉnh, MasterCard và Visa cũng chắc chẳng mấy bận tâm về việc viết lại quy tắc của họ.  mà nếu thiếu đi một thành tố nào thì Square sẽ rất dễ bị tổn thương. Và khi Steve Jobs lần đầu công bố sự xuất hiện iPhone, Square là ứng dụng tài chính duy nhất trên Appstore của họ.

____________________________________________________________

5. Khi không làm gì là chiến lược.

Mùa hè 2014, Square chỉ mới hơn 5 năm tuổi, những đã mất đến 18 tháng chuẩn bị ra mắt sản phẩm, nên Innostack của họ chỉ mới khoảng 4 tuổi.
Với mô hình kinh doanh đơn giản, Square tặng một thiết bị đọc thẻ tín dụng hình vuông nhỏ xíu ngầu lòi, thu phí dịch vụ 2.75% và có được một nhóm khách hàng nhỏ vui vẻ.

Thế rồi, một chiếc đầu ngựa kì lân được Jeff Bezos gửi đến bằng gói vận chuyển 2 ngày miễn phí. Rõ ràng, Amazon đã bắt đầu để ý đến doanh nghiệp còn non trẻ này. 3 mũi nhọn mà Amazon tấn công Square đều tỏ ra vượt trội hơn cả thảy: thiết bị đọc, hỗ trợ khách hàng và chi phí.

  • Thiết bị đọc thẻ tín dụng:
    Square: nhỏ gọn ngầu lòi cùng tỉ lệ thất bại khi quẹt là 80%
    Amazon: cứng cáp, hơi be dạng hình chữ nhật với mức thành công và ổn định 100%
  • Hỗ trợ khách hàng trực tiếp:
    Square: không có ý định hỗ trợ (vì tiết kiệm chi phí và cố gắng dùng nguồn lực để phát triển sản phẩm)
    Amazon: tận dụng hệ thống tư vấn viên trong bộ máy khổng lồ của mình và chèn thêm một hạng mục nhỏ trong bàng mô tả công việc
  • Chi phí:
    Square: 2.75%
    Amazon: 1.95%

Nếu nhìn thật nhanh, bạn vẫn có thể biết tỉ số nếu xét trên mặt logics thì là 3-0 nghiêng hẳn sang một bên cho Amazon.

Vậy cách đối phó của Square là gì?

Không làm gì cả, hay nói cụ thể hơn đó chính là Square không làm gì khác. Mọi lý do và hành động của họ đều có một lí do chuẩn đằng sau.

______________________________________________________

Về sản phẩm

Định vị của Square rất rõ ràng: một đầu đọc thẻ thanh toán tín dụng nhỏ nhất thế giới, và nó trông thật ngầu. Chỉ đơn giản như thế.
Vì ngay từ đầu, đội ngũ thiết kế của Square đã chế tác ra hàng chục bản prototype với đa dạng kích thước khác nhau nhưng Jim đã có niềm tin tuyệt đối về việc phải luôn giữ thiết kế nguyên vẹn như thế.

Jim cũng đã đi lân la khắp mọi nơi để test sản phẩm từ người dùng. Kết quả khá lạ là nếu người ta được xem cả hai thiết bị, hầu hết họ đều chọn cái to hơn vì nó tiện sử dụng. Nhưng cũng đôi khi Jim mang ra ngoài chỉ một trong hai. Cái lớn khiến mọi người thấy thú vị, nhưng cái nhỏ hơn mới khiến họ choáng ngộp. 

Thế là đứng giữa ngã đôi: tung ra cái đọc được 100% không có gì sai sót, cái còn lại thì chỉ được 8 trên 10 lần thành công, nhưng kích thước thì nhỏ nhắn. Cuối cùng, đội ngũ nhà sáng lập chọn dễ thương.

Có một cú Twist cực rủi ro nhưng cũng rất “cá tính” ở đoạn này là thay vì khiến 20% thất bại khi quẹt (swipe) – Jim lại tin tưởng người dùng sẽ phấn khích khi họ có dịp phải bỏ công học cách nên quẹt thế nào. Và để chứng tỏ nếu bạn là một “tay chơi” thực thụ  thì bạn phải có những cú swipe đẳng cấp, bao 10 trên 10 lần đều thành công cả thảy. Chính thiết bị tí hon này đã châm ngòi cho nhiều cuộc trò chuyện. Người ta tập quét cho đến khi đã học được cách quét chuẩn và khoe kĩ năng đó cho bạn bè.

Về phản hồi hỗ trợ trực tiếp với khách hàng

Bạn sẽ cảm thấy bất ngờ khi việc giải thích của Jim rất ngắn gọn. Rõ ràng Square không có lợi thế về mặt này, vì đối mặt với gã khổng lồ Amazon – một cỗ máy khổng lồ đã sẵn sàng những nhân viên trực hàng thân thiện. Thêm vài đó, rõ ràng việc làm này là tốn kém về mặt chi phí và nguồn lực của Square. Vì thế mà ngay từ đầu, Square đã làm mọi thứ thật đơn giản nhất có thể, để có thể giảm tỉ lệ khách hàng phải gọi điện để được hướng dẫn.

Jim biết rõ ông và đội ngũ chọn lựa việc không làm gì cũng quan trọng như việc tập trung vào phát triển sản phẩm thay vì chi tiền cho quảng cáo vậy.

Về chi phí

Thật ra tôi cũng muốn đề cập đến vấn đề này. Thế mạnh tuyệt đối của Amazon chính là khả năng tiếp cận nguồn vốn giá rẻ, vậy nên nếu Square lao mình vào cuộc chiến về giá, đó là cách đi xuống lòng đất nhanh nhất mà Jim có thể nghĩ ra. Vậy nên, dù muốn hay không, Square cũng không hề đá động về phần giá cả. Cơ bản, họ đã tính toán phần lợi nhuận thấp nhất có thể đủ sức để vận hành. Nếu ai chi quá tay, đó chỉ là câu chuyện đốt tiền.

Thật điên rồ. Tôi nghĩ vậy. Trong khi các công ty khác, họ sẽ tìm cách chống trả quyết liệt như Diapers hay Zappos, nhưng kết quả đều bị sáp nhập với định giá (valuation) rẻ hơn ít nhất từ 20%- 30% sau khi tham chiến cùng Amazon.

1 năm sau, Square vẫn tồn tại mạnh mẽ với mức tăng hàng chục phần trăm sau mỗi tuần.Còn bên ngoài thị trường, Jim cũng không thấy xuất hiện cái hộp đen của Amazon.

Cuộc chiến kết thúc. Đây là lúc tôi vẫn chưa tưởng tượng tại sao anh chàng Jeff Bezos lại buông tha cho Jim và Jack…

Series Xôi Sách – tập 2 chọn INNOSTACK là “con mồi” để thực hiện quay hình.

____________________________________________________________

Cảm nhận của A Finger Snap

Trên đây là 5 ý tưởng mình thích nhất từ cuốn sách này. Innostack, vấn đề hoàn hảo, động lực thực sự, bài học về tính thời điểm cùng một keyword rất truyền cảm hứng #san_bằng_bất_công  từ Jim. Ngoài các minh hoạ tôi dùng từ Square cho bài Bookspoil này, bạn hoàn toàn có thể đọc thêm các anh hùng hào kiệt rung chuyển cả ngành mà họ sáng nghiệp khác như IKEA, Southest Airlines và Bank of Italy cũng chông gai không kém.

Jim  chia sẻ sự thật về thế giới khởi nghiệp, không phải bất kì một vấn đề nào cũng đã tồn tại sẵn giải pháp; công việc của bạn là phải khám phá ra nó.  Chuyện phải đối mặt với tương lai bất định là chuyện thường tình, cứ phải ném đá dò đường cũng là một cách (thực ra là cách duy nhất).

Điểm chưa ưng

Điểm bias duy nhất mình thấy ở cuốn sách này là vì Jack Dorsey là người sáng lập nên Twitter nên chắc chắn con đường khởi nghiệp của bộ đôi này sẽ có một lợi thế nhất định. Cho buổi ra mắt sản phẩm, Jim chia sẻ họ chỉ bâng quơ đăng lên Twitter một thông cáo nhỏ nhắn và rồi sản phẩm được tiếp nhận.

Sách dành cho ai?

  • Những ai mong muốn tự mình xây dựng nên một sản phẩm
  • Người thích tìm hiểu về sự thành công của các công ty khởi nghiệp
  • Người trẻ đang muốn học hỏi kinh nghiệm khởi nghiệp

Lời cuối

Chỉ định sách này không phải là sách công thức, bộ công cụ check-list khởi nghiệp và nó cũng không dành cho những ai đang tìm kiếm cách làm thế nào để có nhiều tiền. Nó chỉ mang lại cho bạn một niềm tin rằng, nếu bạn nhìn thấy một điều đó không ổn, thay vì chấp nhận nó, bạn sẽ thử một cái gì đó mới. Nó cho bạn một chút cảm giác đồng cảm, một người mentor hóm hỉnh nhưng đủ sâu sắc để hiểu những vách đá mà bạn phải leo qua, một chút lo lắng bình phương hoặc cũng có thể là một chút góp nhặt “Họ đã làm điều đó như thế nào?”.

Đọc cuốn này xong, bạn sẽ không bao giờ có thể nhìn vào một vấn đề và nói “Không thể làm gì được.” Bạn chỉ có thể chọn “Tôi sẽ không làm gì cả” hoặc “Tôi sẽ ra tay để xử lý nó”. Chúng ta có rất nhiều vấn đề trên thế giới, hẳn nhiên bạn biết điều đó.

Vậy thì, câu hỏi mà tôi thay mặt tác giả đặt cho bạn là

“Liệu bạn có bao giờ tìm ra được một vấn đề hoàn hảo?”

Ps: Nếu có, bạn biết phải làm gì rồi đấy!!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: