Skip to content

Review Sách | SẼ KHÔNG BAO GIỜ THÀNH CÔNG ĐÂU! – SÁCH NETFLIX by Marc Randolph

TÁC GIẢ: Marc Randolph – là người khơi nguồn ý tưởng nguyên bản của NETFLIX và người sáng lập cùng Reed Hastings với vai trò là nhà đầu tư thiên thần đầu tiên của Marc với tấm séc trị giá 2 triệu đô. Như Marc mô tả, NETFLIX là ước mơ của ông được tạo dựng nên một công ty có thể tạo một sản phẩm, kiểm soát và điều hướng mọi thứ vì trải nghiệm của khách hàng. Hiện tại, ông không còn trong Hội đồng quản trị của NETFLIX nhưng vẫn đang hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp khắp nơi trên thế giới.

TỔNG QUAN SÁCH: Cuốn sách nói về hành trình từ một công ty công nghệ với ý tưởng ban đầu là dịch vụ cho thuê đĩa DVD được vận chuyển bằng đường bưu điện cho đến đế chế điện ảnh VOD (xem film theo nhu cầu) có giá trị vốn hoá là 217 tỉ đô hiện tại.

Series Xôi Sách – tập 1 chọn “That will never work” là “con mồi” để thực hiện quay hình.

DẪN CHUYỆN: Như Marc đã chia sẻ ngay từ những trang đầu sách, với ông, đây là một cuốn tự truyện của chính người trong cuộc, như một cuốn album lưu giữ những kỉ niệm chân thực, sống động và chính xác nhất của những cộng sự, những lần nằm gai nếm mật, những lần thập tử nhất sinh ở thuở khai thiên lập địa. Xuyên suốt hành trình ấy, sẽ đôi lần bạn phải sởn da hay sụt sịt vì những gì Marc mô tả về những sự kiện mà NETFLIX phải trải qua, nó thực sự là một câu chuyện kinh doanh đầy cảm xúc mà biên độ thăng trầm của nó có thể khiến chúng ta kinh ngạc, nghẹt thở như xem một bộ film điện ảnh bằng chữ vậy.

Giờ thì INTRO đã chiếu xong. Chúng ta cùng bước vào thế giới điện ảnh của NETFLIX của thuở ban sơ nào.
__

Các cột mốc mà NETFLIX trải qua có thể nói đến 3 thời điểm:

1. Thai nghén đến hình thành ý tưởng

2. Chuyển đổi mô hình kinh doanh tập trung

3. Mất quyền điều hành

Tóm lược nội dung chính dựa trên quan điểm người tìm hiểu – Stevenmind.

__

1. Từ bán và cho thuê đĩa qua đường bưu điện đến cách mạng hoá ngành điện ảnh

1. Brainstorm ý tưởng kinh doanh

Một điều thú vị mà bạn có lẽ nên biết rằng Marc là một chuyên gia bán hàng trực tiếp với hơn 15 năm kinh nghiệm (direct response marketing – thời đại nguyên lí bán hàng bằng phương pháp Ogilvy cũng đang là một huyền thoại sống ở lĩnh vực ấy). Vì yếu tố đó, điểm sáng của NETFLIX và cũng là điểm tạo nên quần thể Sillicon Valley trứ danh chính là tinh thần “fail fast learn fast move fast”cùng với việc liên tục thực hiện các bài “product test” cho sản phẩm của mình.

Ngồi bàn luận cùng Reed trong chiếc xe cà tàng suốt cả tháng trời với hàng loạt ý tưởng điên rồ – bán dầu gội được cá nhân hoá qua bưu điện, thực phẩm trộn riêng cho thú cưng, ván lướt sóng cá nhân hoá (bạn có thấy tính “direct response” trong những ý tưởng từ Marc chưa?).. và trong số đó là ý tưởng kinh doanh băng video.

Sau đó là câu chuyện về sự phàn nàn của Reed về việc thuê mấy tựa phim yêu thích tại Blockbuster và khi trả băng trễ hạn thì đã bị phạt tận 40 đô .

Bạn có cảm giác khi một ý tưởng nào đó xuất hiện, mức độ cá nhân mà nó càng liên quan đến bạn – ví như việc bị phạt như Reed sẽ giúp bạn củng cố niềm tin đó có thể là vấn đề mà họ có thể giải quyết không?

Nếu có, bạn có thể đọc thêm review về cuốn Innostack – Sự thật về khởi nghiệp của Jim McKelvey đã có một câu chuyện rất sâu sắc về tinh thần khởi nghiệp nhé.

Thử nghiệm thật nhanh bằng phương pháp gởi một cuốn CD rằng liệu nó có thể được chuyển đến nơi cần nhận trong 24 giờ đầu tiên hay không.

2. Quan niệm “liên tục testing sản phẩm”

Trong bài chia sẻ trực tuyến cùng Impact Theory, Marc chia sẻ về một câu chuyện một cô bạn có ý tưởng khởi nghiệp về một ứng dụng trao đổi quần áo khi bạn không dùng nữa, và cô ấy bắt đầu quan tâm đến việc huy động vốn, việc kêu gọi tài năng khắp mọi nơi, về việc làm hoàn chỉnh mô hình kinh doanh… Rất nhiều thứ mà chúng ta vẫn hay thấy đề cập trên các chương trình Shark Tank theo khuôn mẫu

Bắt đầu một ý tưởng kinh doanh -> Đi gọi vốn -> Tuyển người -> Cải tiến sản phẩm -> Gọi vốn vòng tiếp theo… Cứ thế quy trình được lặp lại.

Tuy nhiên, Marc lại cho rằng bạn phải nên chứng thực bằng cách liên tục kiểm nghiệm ý tưởng kinh doanh của bạn thực sự có là một nhu cầu hay không. Trong trường hợp của cô bạn trẻ khởi nghiệp, Marc gợi ý 2 điều:

  • Liệu ngoài quần áo, họ có cần đổi gì khác thêm không? Giày dép, phụ kiện nhà cửa, túi xách.. Nếu có thể, thị trường của bạn đã có thể mở rộng hơn.
  • Tại sao bạn lại không thử viết một tờ giấy có nội dung “Cần trao đổi quần áo mới 99%” và gắn trước cửa phòng trong kí túc xá (dorm) mà bạn đang ở. Nếu trong ngày hôm đó có người gõ cửa và hỏi về nó, đó là một dấu hiệu tốt; còn nếu không, bạn có thể cân nhắc lại về ý tưởng này. Rất nhanh và dễ dàng mà phải không? Tuy nhiên, có rất nhiều start up hiện tại vẫn đang mắc lỗi là quá trau chuốt mọi thứ thật tỉ mỉ, hoàn hảo hết rồi mới bắt đầu ra mắt thị trường. Nhưng sau khi ra thị trường thì lại không chấp nhận sản phẩm khi bạn đã đầu tư hết 1 triệu đô để hoàn thành sản phẩm. Nên, à không, bắt buộc phải có những bài kiểm tra nhỏ liên tục (micro-tests) để chứng minh mức độ cần thiết của sản phẩm để giảm rủi ro đầu tư vào những thứ không cần thiết.

3. Series Phân Tích Thị Trường

A. Phân tích về đối thủ  (Competitor Analysis)

  • Đối thủ trực tiếp (Direct Competitors)

Quay trở lại với NETFLIX, lúc bấy giờ Blockbuster là một tên tuổi lớn về cửa hàng cho thuê và bán băng đĩa lớn nhất nước Mỹ với giá trị vốn hoá 5 tỉ đô cùng hơn 60,000 nhân viên phủ rộng khắp nước Mỹ.

Tuy nhiên, nếu đánh giá kĩ, người tiêu dùng không có sự lựa chọn nào khác cho việc chọn mua bộ film yêu thích của mình là đi vào cửa hàng cũ kỹ, phục vụ không thân thiện cùng hàng loạt các mức phí trễ hạn nếu bạn đem đĩa đi trả muộn. Cơ bản thì họ là một doanh nghiệp bán lẻ đang thay đổi chậm chạp với sự bùng nổ của dotcom.

  • Đối thủ gián tiếp (Indirect Competitors)

Tất nhiên là vào thời bấy giờ chỉ cần doanh nghiệp bạn trên Internet, khả năng gọi vốn của bạn sẽ là rất cao vì tất cả mọi thứ đều tươi mới cùng tiềm năng to lớn để phát triển và quan trọng nhất, những nhà đầu tư mạo hiểm (năm 1994-1998 thời kì bán sách đỉnh cao của Amazon) rất ưa chuộng. Điểm thú vị là sau khi Amazon đã thành công gọi được vốn 54 triệu đô vào giai đoạn 1997, việc đầu tiên họ làm sẽ là đi thu mua các doanh nghiệp nhỏ và tập trung phát triển danh mục sản phẩm được bày bán.

B. Phân tích bối cảnh thị trường (Market Analysis)

Ngày 24 tháng 3 năm 1997, đây là lần đầu tiên công chúng Mỹ được nghe đến cái tên DVD – đầu đọc đĩa kĩ thuật số. Rõ ràng DVD vẫn còn là một thứ gì đó quá mới mẻ, đó là một thị trường sơ khai chưa có nhu cầu thực sự và chỉ đang được đánh giá là tiềm năng. Vậy nên việc phần cứng, đầu thu phát đĩa DVD vẫn còn đang chật vật tìm được vị thế của mình thì NETFLIX đang dự định tham gia là người môi giới bán những DVD cho người dùng thiểu số. Về cơ bản, thời điểm mà NETFLIX tham gia vào ngành công nghiệp trị giá 8 tỉ đô lúc bấy giờ là thực sự vừa kịp lúc chứ không phải là quá sớm như cách mà bạn nghĩ vì các công ty công nghệ cần phải có thời gian để đội ngũ tech hoàn thành code nền tảng.

C. Phân tích sản phẩm kinh doanh

Thực ra quá trình phân tích sản phẩm lúc khởi điểm Marc không đề cập nhiều ngoài các cuộc “bàn luận ý tưởng” trong xe cùng Reed. Vậy nên phần phân tích sản phẩm sẽ không có quá nhiều thông tin dựa trên việc thấy được vấn đề “pain-point” mà Reed gặp phải trong khi phải đi thuê phim xem ở Block Buster và bị phạt trả muộn.

Tuy nhiên, Marc cũng chia sẻ một quan điểm về việc hình thành một ý tưởng được hiểu như thế nào trong mắt các nhà đầu tư:

Marc cho rằng khi mở một công ty, điều mà bạn thật sự làm chính là khiến cho những người khác hiểu rõ một ý tưởng. Bạn phải thuyết phục nhân viên tương lai, nhà đầu tư tương lai, đối tác kinh doanh tương lai cũng như thành viên ban quản trị tương lai rằng ý tưởng của bạn đáng để họ bỏ tiền, danh tiếng và thời gian của mình vào đó.

Ngày nay, bạn làm như thế bằng cách chứng thực sản phẩm của mình trước thời gian. Bạn xây dựng một trang web hoặc một nguyên mẫu, bạn tạo ra sản phẩm, bạn đo lường lượng truy cập hoặc doanh số ban đầu – bạn làm tất cả để khi gặp gỡ những nhà đầu tư tiềm năng với bàn tay mở rộng, bạn sẽ có đủ số liệu để chứng minh rằng những gì minh đang nỗ lực thực hiện không chỉ là một ý tưởng tốt, mà nó đã hiện hữu và hiệu quả.

4. Tòng Quân

Có vài nhân vật chủ chốt mà Marc đã may mắn thu thập được lúc sơ khai.

  • Một, Christina (nhà quản lý dự án có khả năng biến một ý tưởng từ khả năng thành hiện thực)
  • Hai, Te (chuyên gia trong lĩnh vực quan hệ công chúng và truyền thông – là nữ hoàng của các chuyến du khảo báo chí)
    – đây là 2 trong số các thành viên chủ chốt của Netflix giai đoạn đầu từ khi ý tưởng vẫn còn nằm trong trứng nước cho đến lúc làm rõ ràng mọi thứ trước khi Marc cầm nó đi chia sẻ với Reed.
  • Ba, Eric là giám đốc công nghệ cùng hai người trợ thủ là cặp vợ chồng coder Boris và Vita.
  • Bốn, Corey Bridge – là người phụ trách cộng đồng, do Te tiến cử. Sự đóng góp của anh trong giai đoạn đầu là cực kì quan trọng trong việc “trà trộn” với hàng loạt nick names gây nên sự chú ý cho việc ra mắt NETFLIX.
  • Năm, Jim là giám đốc tài chính của NETFLIX.
  • Sáu, Mitch là người phụ trách phát triển kinh doanh. Anh cũng là ông chủ một cửa hàng video nhỏ với vốn kiến thức siêu khủng về phim ảnh, có mối quan hệ trong giới sản xuất phim ảnh và biết cách tiếp cận khách hàng bằng cách giới thiệu những bộ film mà họ muốn xem. Đây có thể được coi như một thuật toán đề xuất nguyên bản của NETFLIX dựa trên kinh nghiệm của anh.

5. Những nhiệm vụ đầu tiên của start-up tân binh

  1. Thiết lập văn phòng
  2. Xây dựng đội ngũ
  3. Xây dựng những thứ cơ bản (ở đây là văn hoá)
  4. Xây dựng thư viện phim
  5. Xây dựng bao bì
  6. Xây dựng trang web
    Nếu có thể bạn hãy tìm mua sách để được chú thích rõ hơn về các việc mà Marc set up nhé.

6. Chìm vào sương mù chiến tranh

Trước khi ra mắt, bạn sẽ đưa ra những kế hoạch tác chiến thú vị, phối hơp từng bước đi của các đơn vị binh lính trong tương lai. Cho đến khi khoảnh khắc ra mắt cận kề, bạn sẽ chìm vào sương mù chiến tranh. Nghe đâu đó có vẻ giống như câu nói của Mike Tayson trích dẫn “Everybody Has a Plan Until They Get Punched in the Mouth”. (nghe là bạn có kế hoạch trước khi thượng đài có vẻ hay đấy cho đến khi bạn bị đánh “toang mồm” nhỉ?)

NETFLIX thực sự đã ra mắt với vỏn vẹn 30 nhân viên cùng số lượng 925 đầu phim cho thuê (DVD inventory).

Đúng 9h sáng ngày ra mắt, tất cả các bộ phận nín thở cùng xem khách hàng sẽ như thế nào. Chỉ cách đó 5 phút trước, Eric vẫn còn đang đờ đẩn ra chuột sắm vai như một khách hàng thực thụ sẽ trải nghiệm như thế nào. Tất cả những gì anh phản hồi “Tốt rồi! Nó hoạt động tốt rồi!”. Khi CFO đã nói vậy thì còn gì ngoài chờ đợi hơn.

Chính thức bắt đầu. Số lượng khách truy cập đang hiện rõ trên bảng dashboard của Eric. Khách đang bấm vào tag chọn phim rồi, đã tới thẻ thanh toán rồi. Sâm panh bắt đầu được tung ra. Có lẽ nên vui vẻ trong chốc lát vì hàng ngàn giờ đã bỏ ra giờ đây đã có kết quả khả quan rồi.

À, tại sao đường truyền mạng lại không nhận tín hiệu từ trang NETFLIX nữa? Có chuyện gì vậy?

Christina băng thẳng vào phòng Marc trong khi ông vẫn đang “luyên thuyên” về sự kiện ra mắt với phóng viên John Swartz của báo San Francisco Chronide.

Máy chủ sập rồi!

(bạn hãy dừng lại và tưởng tượng xem lúc ấy nét mặt của Marc sẽ như nào nhé? Riêng tôi thì ắt hẳn sẽ lao ngay ra gặp Eric và hỏi “cũng có vẻ ổn đấy anh bạn!”)

Ngay lập tức, Eric và Boris cứ chạy qua chạy lại như con thoi qua một của cửa hàng điện tử để rinh về 8 con máy tính mới với dung lượng bộ nhớ RAM khá lớn là 64Mb mỗi chiếc. Thời ấy chưa có việc lưu trữ trên đám mây mà phải dùng cả trăm máy tính trong một căn buồng kín để phục vụ cho việc lưu trữ mang tính vật lý.

Chưa kể việc trong ngày máy in đã kẹt lần thứ 40 rồi. Số lượng đặt hàng đã có, mực hết, giấy hết, băng dính. Tất cả đều hết. Một cú “sold out” ngoạn mục.

Với mục tiêu khiêm tốn là chỉ có 15-20 khách hàng chấp nhận và đăng kí qua web để thuê đĩa. Rốt cuộc con số trong ngày là 137 người đăng ký thành công, nếu không tính số lần bị nghẽn mạng thì có thể nó đã con số xấp xỉ 4 chữ số cũng nên.

Sau đó, Marc lôi cuốn sổ nhỏ nhắn của mình ra và bắt đầu và ghi danh sách tất cả những thứ cần cải thiện:

  • Dự phòng trang web – làm thế nào để nhanh chóng khôi phục sau những vụ sập do máy chủ quá tải?
  • Làm tốt khâu vận đơn hơn – máy in không ngừng in ra những nhãn địa chỉ bị sai.
  • Nhiều hàng tồn kho hơn? Nhiều bao nhiêu là đủ? Nhiều bao nhiêu là quá nhiều?
  • Cần chuẩn đo lường! Nhờ Suresh báo cáo về phần đơn hàng hôm nay dựa theo nguồn phim và tựa phim. Còn gì nữa?

__

QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN (MY PERSPECTIVE)

Phần ghi chú ngắn gọn của Marc này làm tôi nhớ đến một câu hỏi hay được chia sẻ trên kênh Web5ngay về “điều gì khiến bạn giỏi một việc gì đó?”  

Một cậu bé liên tục chơi game “Liên Minh Huyền Thoại” trong suốt 8 tiếng hàng ngày. Cậu bé lúc nào cũng chằm chằm nhìn vào máy tính. Kĩ năng của cậu bé tương đối ổn. Thế nhưng khi so sánh với một tuyển thủ thực sự thì khoảng cách là quá xa. Vậy thực ra thì sự khác biệt nằm ở đâu?

Đó chính là sự phản hồi kết quả có tính phân tích (feedback analysis). Cậu bé trên thực ra có thể nói là “thành thạo”, mà thành thạo nghĩa là biết chơi một nhân vật, nhớ được bộ skill và các cách thức để lên đồ trang bị. Cái cậu thiếu đó chính là sau mỗi ngày chơi như thế, cậu ta có ngồi phân tích lại những gì mà chính cậu chơi. Cái nào hay, cái nào có lỗi, có cách thức khác để triển khai giao tranh hay không.

Càng dành thời gian phân tích bản thân, cậu sẽ càng biến những hiểu biết đó thành một kĩ năng phản xạ có điều khiện cho đến khi nó đạt đến ngưỡng cao nhất thành một bản năng chiến đấu.

Và bạn có thấy điều tương tự như Marc mà tôi cũng đang thấy không?
__

2. MÔ HÌNH KINH DOANH MỚI

Sau hai tháng ra mắt, Marc và Reed đã có buổi hẹn gặp cùng Jeff Bezos – Amazon về việc hợp tác. Sau khi thảo luận, cuối cùng Joy – cô trợ lý xuất sắc của Jeff có một đề nghị về việc mua lại toàn bộ doanh nghiệp NETFLIX theo một kiểu lấp lửng “nếu quyết định tiếp tục đi theo con đường này, chúng ta chắc chắn sẽ dừng lại ở đâu đó phần thấp của tám con số.”

Tất nhiên, theo suy luận nhà nghề từ Marc, con số đó có thể hiểu là 10-19 nhưng ở mức vừa phải thì có thể nó dao động từ 14-16 triệu đô. Mà thực ra sau 12 tháng làm việc tại NETFLIX, với 30% cổ phần, đó cũng là một con số hợp lý mà Marc có thể nghiên cứu. Tuy nhiên, người cộng sự Reed thì lại cho rằng đó chưa phải là một cái giá thoả đáng vì Reed tin rằng tiềm năng của NETFLIX có thể phát triển hơn nữa kèm theo ông đã viết phiếu chi 2 triệu đô cho dự án này rồi.

Dựa trên mô hình kinh doanh hiện tại, 97% doanh số đến từ việc bán đĩa DVD. Nhưng là nhà phân phối, chi phí hiện tại mà NETFLIX đang bỏ ra quá cao. Mua đĩa và trữ trong kho rất tốn kém. Giao đĩa DVD cũng tốn kém. Và hình thức khuyến mãi tặng kèm các nhà buôn DVD như Sony và Toshiba cũng rất tốn kém. Vậy mà giờ đây Amazon là lăm le mở rộng từ sách cho đến âm nhạc, phim ảnh, vật dụng thiết yếu.. thì có lẽ sẽ là lúc NETFLIX tàn cuộc. Vĩnh biệt NETFLIX.

Nhưng, đây cũng là lúc mà hai cái đầu đang hợp lại làm một để đánh giá tình hình thực lực nội tại mà NETFLIX đang có. Một trang web đang hoạt động ổn, một đội ngũ thực thi xuất sắc, một nguồn cung cấp đa dạng danh mục phim trên môi trường internet có thể gọi là tốt nhất. Vậy thì chúng ta vẫn có thể tìm cách xoay sở.

Có 3 vấn đề rất lớn mà Amazon theo tôi nghĩ đã giúp NETFLIX khai sáng được định hướng mới.

Một, ở đây chính là việc NETFLIX đang thực hiện 2 hình thức kinh doanh song song: cho thuê đĩa và bán đĩa. Nếu bạn nghĩ nó có vẻ đơn giản thì hãy nghĩ như thế này, bạn là một khách hàng thông minh. Bạn dự định mua 10 đĩa, nhưng sau đó lại nghĩ lại và điều chỉnh sẽ mua 5 đĩa và thuê 5 đĩa, và tất nhiên mức barem chi phí cho 2 việc này là khác nhau, các công việc back-end sẽ khác nhau. Dựa trên sự giải thích đơn giản, bạn nhân lên vài chục ngay vài trăm ngàn, bạn sẽ thấy nó phức tạp đến nhường nào. Đây không phải chỉ dừng ở việc xác định dòng doanh thu (revenue stream) , nó là hệ thống vận hành cho business model.

Hai, bạn hãy thử nghĩ xem nếu việc mô hình kinh doanh không rõ ràng, nó sẽ tác động đến tâm trí khách hàng như thế nào. Họ vẫn sẽ mua và thuê từ bạn cho đến khi Amazon làm chuyện đó tốt hơn. Về cơ bản, NETFLIX phải được một hình ảnh tinh giản và đồng nhất về mặt định vị là một doanh nghiệp kiếm tiền nhờ điều gì. NETFLIX phải xây dựng được hình ảnh thương hiệu mới mẻ và thú vị và hữu ích và thời thượng hơn cái gã khổng lồ Blockbuster chậm chạp ngoài kia.

Ba, nếu không chuyển mô hình kinh doanh lúc này, tương lai của NETFLIX sẽ có thể vào trạng thái “Game over” thực sự.

Khó khăn chồng bế tắc, không chỉ đang mắc kẹt trong mô hình kinh doanh của mình. Thời điểm này, toàn bộ số tiền mà Reed đầu tư vào đang băng băng về mốc số mo (trên hộp số xe có một vị trí khá đặc biệt mà không phải ai cũng quan tâm và biết sử dụng đúng cách: vị trí N đối với xe số tự động và số 0 đối với xe số tay, mà chúng ta quen gọi là “mo”).

Vậy nên mục tiêu bây giờ là phải xách túi lên và đi gọi vốn từ các nhà đầu tư mạo hiểm thực sự.

Đó thực sự là một kỉ niệm nhớ đời của Marc khi trực tiếp đi gọi vốn ở IVP – một vốn đầu tư mạo hiểm được thành lập năm 1980 với ngân sách 22 triệu đô lúc ấy (hiện tại quỹ đang quản lí ngân sách 8.7 tỉ đô cho toàn bộ các doanh mục) cũng là một cái tên mới nổi xuất sắc. Có thể nói Marc dù đã chuẩn bị rất kĩ càng nhưng theo như thuật lại, vẫn có cảm giác lo lắng và luống cuống khi trình bày pitch deck của mình (bản đề hoạch gọi vốn). Tuy nhiên, sau buổi trình bày, IVP đã chấp nhận xuống tiền cho khoản đầu tư 4 triệu đô. Và theo như chia sẻ, sở dĩ mà họ quyết định cấp vốn cho NETFLIX là vì sự có mặt của Reed trong hội đồng quản trị.

Để có thể hiểu rõ hơn thì Reed là một thiên tài mà Marc ví như Steve Jobs, Jeff Bezos có khả năng làm những điều phi thường. Huống hồ, vào năm 1998, ông chính là người đã giúp Pure phát hành cổ phiếu ra công chúng, từ khá lâu trước khi sát nhập với một công ty tên Atria (một công ty phần mềm máy tính) ước lượng giá trị là 700 triệu đô. Hay nói thẳng ra, nhờ Reed mà rất nhiều người trở nên giàu có. IVP tin tưởng Reed cũng sẽ làm điều tương tự cho NETFLIX khi chính ông trực tiếp có mặt trong ban quản trị.

__

QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN (MY PERSPECTIVE)

Tôi đã học được rất nhiều điều về hành trình khởi nghiệp gian truân của NETFLIX, về việc phải chấp nhận kinh doanh đĩa DVD qua việc đặt hàng qua Internet trong ngắn hạn (vì lúc ấy việc streaming video – xem video trực tuyến là không thể khi hạ tầng kĩ thuật số vẫn còn ở giai đoạn rất sơ khai) rồi từ từ dần bước chuyển mình sang hình thức trả phí theo tháng.

Để đến được cái đích mà NETFLIX mong muốn, họ bắt buộc phải dừng lại để chờ các “bạn hàng” của mình đủ sẵn sàng.

Bạn có biết, đáng lẽ phiên bản iPhone đầu tiên sẽ không phải ra mắt vào ngày 9 tháng 1 năm 2007 mà có thể sớm hơn nếu các nhà mạng như AT&T có thể hoàn tất hạ tầng mạng sớm hơn không?

__

3. MẤT QUYỀN ĐIỀU HÀNH

“We have to talk”

Đó là câu hỏi khởi đầu mà Reed nói với Marc khi bước vào phòng làm việc riêng của mình. Và khi nghe câu nói này, Marc biết rằng có một chuyện gì đó không ổn.

Reed xoay màn hình powerpoint lại và ghi hai chữ THÀNH TỰU, cỡ chữ 36, in đậm.

Trông có vẻ như sắp có điếu văn thì phải? Marc thầm nghĩ.

Trên slide tiếp theo là danh sách liệt kê những điều mà Marc đã làm được trong 12 tháng qua:

  1. Tuyển dụng đội ngũ ban đầu
  2. Thiết lập văn hoá vững chắc
  3. Ra mắt trang web

Nhưng ngay sau đó là một lời chia sẻ không thể thẳng thắn hơn.

“Nhưng tôi đang mất niềm tin vào năng lực của ông trong việc lãnh đạo công ty một mình. Ý thức chiến lược của ông rất thất thường – lúc đúng thì rất đúng và lúc sai thì cũng rất sai. Tôi đã chứng kiến vấn đề xảy ra với khả năn quyết định, tuyển dụng và tố chất tài chính của ông. Và tôi lo là mình đang thấy những dạng vấn đề này ở quy mô nhỏ của bọn mình. Những vấn đề của năm sau và năm sau nữa sẽ còn khó khăn hơn nhiêu, và hệ quả của các bước đi sai lầm sẽ nghiêm trọng hơn nhiều. Mọi thứ sẽ chỉ trở nên tệ hơn khi công ty ngày một to ra.”

Marc cũng biết rõ rằng trong đợt gọi vốn cùng IVP, lí do duy nhất khiến họ chịu xuống tiền đó chính là có sự cam kết Reed phải tham gia chung tay quản lí trực tiếp với Marc.

Bạn có thể nghĩ xem, chính bạn là người đã có ý tưởng và trầy trật hiện thực hoá nó thành một thứ hữu hình và được công nhận là có tiềm năng. Rồi từ đó, có một người khác bước chân vào căn phòng của bạn và yêu cầu bạn phải trao quyền điều hành cho họ. Rất khó để có thể nghĩ trong lúc ấy đúng không.

Với Marc, có hai ước mơ mà ông luôn gìn giữ trong lòng, một là gây dựng một công ty do chính mình quản lí trực tiếp và hai là gây dựng nên một doanh nhiệp thành công. Nếu chỉ chọn công ty do bạn quản lí, có lẽ sẽ là hơi ích kỉ vì không chỉ riêng Marc mong muốn nó thành công, mà nhân viên của NETFLIX, các nhà đầu tư tài trợ vốn cũng như các khách hàng trung thành cũng mong muốn thấy dịch vụ yêu thích của mình được phát triển mạnh mẽ.

Đây thực sự là một quyết định khó nhằn. Nhưng hãy nhớ rằng, khi ước mơ của bạn đã trở thành sự thật, nó không chỉ thuộc về bạn nữa. Nó còn thuộc về những người đã giúp đỡ bạn – bạn bè, gia đình, đồng nghiêpk. Nó thuộc về thế giới này.

Nhưng nỗi đau đó chưa được dừng lại. Bên cạnh lời yêu cầu về việc chuyển giao quyền hạn quản lí trực tiếp hoạt động của NETFLIX, Reed cũng yêu cầu Marc phải chuyển nhượng số lượng cổ phần 20% của Marc của để đủ quyền ra quyết định tuyệt đối cũng như thông báo lại cho IVP về các điều khoản cam kết đã được thực thi hoàn tất.

Vừa mất quyền vừa mất tiền, liệu chúng ta còn có một kịch bản nào khốc liệt hơn đối với người sáng lập hay không? Tôi e là chỉ còn câu chuyện về Steve Jobs và John Sculley khi thuyết phục hội đồng quản trị tại Apple ra quyết định sa thải người sáng lập được lan truyền rộng rãi toàn bộ giới công nghệ như thế.

Kết quả cuối cùng, mùa xuân năm 1999, Marc giữ vị trí phó chủ tịch còn Reed giữ vị trí CEO.

__

QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN (MY PERSPECTIVE)

Thực ra mà nói khi đọc về giai đoạn chuyển giao này, trong lòng tôi như có một ngọn lửa cứ âm ỉ về việc “giả sử nếu mình là Marc, việc chấp nhận yêu cầu khắc nghiệt như thế, tôi sẽ đối mặt như thế nào?”. Tôi không biết câu trả lời là gì. Tôi chỉ biết khoảnh khắc mà ông chấp nhận sự thật ấy, đó có thể quyết định dũng cảm nhất mà một người lãnh đạo từng đưa ra.

Tôi cũng thấy được sự khắc nghiệt của giới khởi nghiệp, khi nhận được đầu tư từ phía quỹ mạo hiểm, những ý kiến của họ có sức tác động khủng khiếp đến việc thay đổi bộ máy cũng như cấu trúc vận hành. Nhưng sự thật mà chúng ta cũng phải cần biết rằng, là một nhà đầu tư, điều cuối cùng mà họ quan tâm đó chính là “rốt cuộc rồi chúng tôi sẽ lời bao nhiêu cho vụ đầu tư này”. Money Talks – đồng tiền có tiếng nói riêng của nó, và khi bạn kinh doanh, tiếng nói đó sẽ lấn át tất cả. Mọi thứ.

___

PHẢN BIỆN SÁCH

Sách là một cuốn nhật kí đầy hoài niệm về cuộc đời của chính tác giả – Marc Randolph. Vì thế, tôi sẽ không tham gia phản biện.

___

NHẬN ĐỊNH SÁCH

Trong cuốn sách này, sẽ không dưới 5 lần bạn sẽ được thấy những lần phân tích cặn kẽ và mang tính chuẩn mực như Tom Bilyeu – sáng lập nên Impact Theory (chuỗi talk show với các nhân vật thành công và có sức ảnh hưởng trong giới kinh doanh) đã nhận định. Đó là câu chuyện về thay đổi mô hình như đã đề cập bên trên, sau đó là câu chuyện về việc triển khai các gói bán hàng (thư viện đĩa thuê tại nhà, cho thuê tuần tự, trả phí theo tháng), giải quyết bài toán về độ phủ tại 63 bang với sự kiểm soát chi phí tuyệt vời, các tháng trời chuẩn bị cho việc IPO…

Sách chia sẻ lại một hành trình khởi nghiệp từ 0 đến 1, được mô tả chi tiết từng bước ngoặt mà NETFLIX đã vài lần thay đổi mô hình kinh doanh để tiến đến giá trị hàng trăm tỉ đô vốn hoá như hiện nay. Với tư cách sáng lập và là CEO đầu tiên của NETFLIX, thông điệp mà ông truyền tải vỏn vẹn với giới khởi nghiệp và những con người trẻ rằng, nếu bạn tìm thấy đúng vấn đề mà bản thân mình muốn giải quyết thì hãy cứ hành động và thử nghiệm dẫu cho có rất nhiều sự ngờ vực xung quanh ta. (Trong cuốn INNOSTACK thì đây được gọi là “VẤN ĐỀ HOÀN HẢO” mà thế giới cần bạn giải quyết.)

Vì về cơ bản, chính tác giả cũng là người phải đối mặt với điều đó hàng ngàn lần và giờ đây hãy nhìn xem chúng ta có gì nào. Một thư viện phim trực tuyến đang cạnh tranh trực tiếp cùng ông lớn Disney, HBO và Sony Pictures.

Sách dành cho ai?

  • Những ai muốn khởi nghiệp nhưng không biết bắt đầu từ đâu
  • Những ai muốn tìm hiểu NETFLIX tại sao lại thành công
  • Những ai muốn tìm ra cách thức triển khai các chiến lược kinh doanh

Bạn đánh giá bài review sách NETFLIX này như thế nào? Bấm nút Like bên dưới để chúng mình có thêm động lực review nhiều sách hay hơn nữa nhéee

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: